fizyka, ochrona radiologiczna, edukacja · 2023–2024 (główna faza pomiarów: październik 2023 – marzec 2024) · Zakończony
AHS Radon Hunt
Poziom udziału (Haklay)
1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.
2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.
3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.
4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.
Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025
Opis
Szkolny projekt nauki obywatelskiej, w którym uczniowie badali, gdzie i w jakim stopniu radon występuje w powietrzu w pomieszczeniach, w wodzie pitnej i w środowisku górniczym w Polsce. Pomiary prowadzono pasywnymi detektorami CR-39 analizowanymi w akredytowanym laboratorium, aktywnymi monitorami ciągłymi oraz metodą ciekłoscyntylacyjną dla próbek wody (we współpracy z Głównym Instytutem Górnictwa w Katowicach). Projekt objął wyjazdy terenowe do laboratorium GIG w Katowicach, podziemnego laboratorium w zamku Książ i dawnej kopalni uranu w Kowarach. Po zakończeniu projektu tematyka radonu weszła na stałe do zajęć szkolnych.
Rola obywateli
Dziesięcioro uczniów w wieku 14–15 lat tworzyło główny zespół badawczy. Uczniowie doprecyzowywali pytania badawcze, wybierali miejsca pomiarów, rozmieszczali detektory, organizowali logistykę próbek, analizowali wyniki na cotygodniowych spotkaniach i samodzielnie prowadzili komunikację projektu, m.in. przygotowując filmy edukacyjne dla rówieśników. Rodziny i znajomi uczniów umieszczali detektory w swoich domach poza Warszawą.
Źródła
Dane zweryfikowane: 17.11.2026
Kierownictwo w Polsce
Dariusz Aksamit
Akademeia High School (AHS), Warszawa
kierownik projektu, osoba kontaktowa
- Tytuł oryginalny
- AHS Radon Hunt
- Lata
- 2023–2024 (główna faza pomiarów: październik 2023 – marzec 2024)
- Status
- Zakończony
- Dziedzina
- fizyka, ochrona radiologiczna, edukacja
- Finansowanie
- RadoNorm (Euratom, umowa nr 900009) – otwarty nabór RadoNorm Citizen Science Incubator; jeden z projektów oddolnych wybranych w naborze z 2022 r.
- Zasięg
- krajowy (Warszawa, a także inne regiony Polski: m.in. województwa lubelskie i dolnośląskie)
- Lokalizacja
- Warszawa (mazowieckie)