Przejdź do treści
Nauka Obywatelska
Zaloguj

Nauka obywatelska w Twoich badaniach

Udział mieszkańców może dać Ci dane w skali niedostępnej dla jednego zespołu, nowe pytania badawcze i realny wpływ społeczny. Zebraliśmy odpowiedzi na najczęstsze obawy badaczy – z odnośnikami do literatury.

Najczęstsze obawy – i gdzie znaleźć odpowiedź

Co mówią badania

Co motywuje naukowców, a co ich powstrzymuje

  • Badacze, którzy dołączyli do projektu nauki obywatelskiej, kierowali się głównie chęcią promocji własnych badań i szansą na prestiżowe finansowanie.[Golumbic i in. 2017]
  • Częstą barierą jest wąskie rozumienie nauki obywatelskiej jako „zbierania danych przez amatorów” – badacze z tym przekonaniem nie widzą, jak mogłaby pasować do ich pytań badawczych.[Collins i in. 2022]
  • W ankiecie wśród 423 badaczy bioróżnorodności barierami były m.in. słaba znajomość projektów odpowiadających potrzebom naukowców i niespójna jakość danych między projektami.[Burgess i in. 2017]
  • Wywiady z naukowcami pokazują, że ich wątpliwości wobec nauki obywatelskiej dotyczą metod, wiarygodności wytwarzanej wiedzy i etyki.[Riesch i in. 2014]

Zobacz literaturę

Poziomy udziału

Nie każdy projekt musi być współtworzony od początku do końca. Na portalu stosujemy typologię czterech poziomów udziału Haklaya – pomaga ona świadomie wybrać zakres udziału: od zbierania danych według instrukcji po wspólne definiowanie problemu i analizę wyników. Inne ujęcie, przydatne przy projektowaniu, proponują Shirk i in. (2012).[Haklay 2013] [Shirk i in. 2012]

  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Typologie udziału w bibliotece

Przykłady z Polski

Zobacz wszystkie

Każde stwierdzenie w tej sekcji prowadzi do źródła. Literatura dla naukowców