Skąd wziąć finansowanie?
Projekty z udziałem obywateli są finansowane z tych samych źródeł co inne badania – w Polsce m.in. z grantów NCN, partnerstw europejskich i programów ramowych UE. Komponent obywatelski trzeba jednak zaplanować i wycenić od początku.
Ścieżki finansowania – przykłady z bazy portalu
| Źródło | Przykłady projektów w bazie |
|---|---|
| Narodowe Centrum Nauki – konkursy krajowe (OPUS, PRELUDIUM, SONATA) | Wpływ mikrobiomu kleszczy… (OPUS 19); Uwaga, zagrożenie plastikiem! (OPUS 20); Monster tick – kleszczobranie narodowe (OPUS 24); Jak oddychać w mieście? (OPUS 27); Nic o nas bez nas? Etyka badań… osób Głuchych (NCN) |
| Partnerstwo Biodiversa+ (w Polsce przez NCN) – konkursy BiodivMon i BiodivNBS | SoilRise; FunDive; BIG_PICTURE; WildINTEL; FREE-B; PHorestAll |
| Horyzont 2020 / Horyzont Europa | INCREASE; EDU-ARCTIC; ENCODE; B-SHAPES |
| Euratom (RadoNorm, partnerstwo PIANOFORTE) | AHS Radon Hunt (RadoNorm Citizen Science Incubator); CITISTRA (PIANOFORTE) |
| Instrument „Łącząc Europę” (CEF) | EnrichEuropeana+ |
| MNiSW – program „Nauka dla Ciebie” (projekt „Nauka ma głos”, CNK) | Dotknij prehistorii; szkolne projekty nauki obywatelskiej CNK |
Co mówią badania
Dlaczego projekty kończą się razem z grantem
- W mapowaniu 487 europejskich projektów ponad połowa opierała się głównie na grantach unijnych lub krajowych, 40% nie miało śladów kontynuacji, a blisko połowa trwała krócej niż pięć lat.[Moreira i in. 2025]
- Typowy grant trwa 1–3 lata, a nauka obywatelska potrzebuje ciągłości: długich serii pomiarów i budowania społeczności.[Moreira i in. 2025]
- Głównym wyzwaniem większości projektów jest utrzymanie finansowania infrastruktury informatycznej, baz danych i kierownictwa projektu.[Dickinson i in. 2012]
- Brak trwałego finansowania osłabia też inkluzywność projektów i długotrwałe zaangażowanie uczestników.[Fraisl i in. 2023]
- Nauka obywatelska nie jest darmowa – wymaga inwestycji w rekrutację, utrzymanie i motywowanie wolontariuszy.[Pocock i in. 2014]
Co uwzględnić w budżecie
- koordynację i kontakt z uczestnikami (osoba lub część etatu),
- szkolenia, materiały i komunikację,
- sprzęt pomiarowy i jego kalibrację,
- ubezpieczenie wolontariuszy, jeśli jest wymagane (zob. Kwestie prawne),
- informację zwrotną dla uczestników i wydarzenia podsumowujące,
- przechowywanie i udostępnianie danych.
- zarządzanie społecznością uczestników – rekomendacje zalecają finansowanie także tej części projektu, a nie tylko badań[Rekomendacje UW (2026)]
Nauka obywatelska nie jest tanim sposobem na dane – projekty zakładające, że „wolontariusze zrobią to za darmo”, zwykle mają problemy. Dla samorządów – Co działa, co przeszkadza
Każde stwierdzenie w tej sekcji prowadzi do źródła. Literatura dla naukowców