Przejdź do treści
Nauka Obywatelska
Zaloguj

Skąd wziąć finansowanie?

Projekty z udziałem obywateli są finansowane z tych samych źródeł co inne badania – w Polsce m.in. z grantów NCN, partnerstw europejskich i programów ramowych UE. Komponent obywatelski trzeba jednak zaplanować i wycenić od początku.

Ścieżki finansowania – przykłady z bazy portalu

ŹródłoPrzykłady projektów w bazie
Narodowe Centrum Nauki – konkursy krajowe (OPUS, PRELUDIUM, SONATA)Wpływ mikrobiomu kleszczy… (OPUS 19); Uwaga, zagrożenie plastikiem! (OPUS 20); Monster tick – kleszczobranie narodowe (OPUS 24); Jak oddychać w mieście? (OPUS 27); Nic o nas bez nas? Etyka badań… osób Głuchych (NCN)
Partnerstwo Biodiversa+ (w Polsce przez NCN) – konkursy BiodivMon i BiodivNBSSoilRise; FunDive; BIG_PICTURE; WildINTEL; FREE-B; PHorestAll
Horyzont 2020 / Horyzont EuropaINCREASE; EDU-ARCTIC; ENCODE; B-SHAPES
Euratom (RadoNorm, partnerstwo PIANOFORTE)AHS Radon Hunt (RadoNorm Citizen Science Incubator); CITISTRA (PIANOFORTE)
Instrument „Łącząc Europę” (CEF)EnrichEuropeana+
MNiSW – program „Nauka dla Ciebie” (projekt „Nauka ma głos”, CNK)Dotknij prehistorii; szkolne projekty nauki obywatelskiej CNK

Co mówią badania

Dlaczego projekty kończą się razem z grantem

  • W mapowaniu 487 europejskich projektów ponad połowa opierała się głównie na grantach unijnych lub krajowych, 40% nie miało śladów kontynuacji, a blisko połowa trwała krócej niż pięć lat.[Moreira i in. 2025]
  • Typowy grant trwa 1–3 lata, a nauka obywatelska potrzebuje ciągłości: długich serii pomiarów i budowania społeczności.[Moreira i in. 2025]
  • Głównym wyzwaniem większości projektów jest utrzymanie finansowania infrastruktury informatycznej, baz danych i kierownictwa projektu.[Dickinson i in. 2012]
  • Brak trwałego finansowania osłabia też inkluzywność projektów i długotrwałe zaangażowanie uczestników.[Fraisl i in. 2023]
  • Nauka obywatelska nie jest darmowa – wymaga inwestycji w rekrutację, utrzymanie i motywowanie wolontariuszy.[Pocock i in. 2014]

Co uwzględnić w budżecie

  • koordynację i kontakt z uczestnikami (osoba lub część etatu),
  • szkolenia, materiały i komunikację,
  • sprzęt pomiarowy i jego kalibrację,
  • ubezpieczenie wolontariuszy, jeśli jest wymagane (zob. Kwestie prawne),
  • informację zwrotną dla uczestników i wydarzenia podsumowujące,
  • przechowywanie i udostępnianie danych.
  • zarządzanie społecznością uczestników – rekomendacje zalecają finansowanie także tej części projektu, a nie tylko badań[Rekomendacje UW (2026)]

Nauka obywatelska nie jest tanim sposobem na dane – projekty zakładające, że „wolontariusze zrobią to za darmo”, zwykle mają problemy. Dla samorządów – Co działa, co przeszkadza

Każde stwierdzenie w tej sekcji prowadzi do źródła. Literatura dla naukowców