bioetyka, etyka badań naukowych · 2024–2027 · W realizacji
Nic o nas bez nas? Etyka badań z grupami niedoreprezentowanymi na przykładzie osób Głuchych
Poziom udziału (Haklay)
1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.
2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.
3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.
4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.
Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025
Opis
Wiele grup społecznych jest niedoreprezentowanych w badaniach naukowych. Osoby Głuche są w tej grupie szczególnym przypadkiem: w nauce trwa spór, czy głuchotę traktować jako niepełnosprawność, czy jako zjawisko społeczno-kulturowe. Do tego dochodzą bariery komunikacyjne i żargon naukowy. Projekt bada doświadczenia osób Głuchych z udziału w badaniach i ma przygotować etyczne i wrażliwe społecznie rekomendacje, jak włączać osoby Głuche w badania naukowe.
Rola obywateli
Osoby Głuche są w projekcie przede wszystkim uczestnikami badań: dzielą się doświadczeniami z udziału w badaniach naukowych. Ich perspektywa jest podstawą rekomendacji, które mają ułatwić tej społeczności udział w nauce.
Kierownictwo w Polsce
mgr Tomasz Krawczyk
Katedra Bioetyki i Psychologii Zdrowia, Uniwersytet Jagielloński – Collegium Medicum
kierownik projektu
- Lata
- 2024–2027
- Status
- W realizacji
- Dziedzina
- bioetyka, etyka badań naukowych
- Finansowanie
- Narodowe Centrum Nauki (nr 2023/49/N/HS1/01023)
- Zasięg
- krajowy
- Lokalizacja
- Kraków (małopolskie)