Przejdź do treści
Nauka Obywatelska
Zaloguj

Projekty

Katalog projektów

Zweryfikowane projekty nauki obywatelskiej – realizowane przez naukowców, szkoły, samorządy i społeczności – na mapie i w liście, wraz ze źródłami.

Projekty: 39 · na mapie: 29

Ładowanie mapy…
Legenda mapy

Numer i odcień pinezki oznaczają poziom udziału (od jasnego 1 do ciemnego 4); szara pinezka z kreską – „Nie dotyczy” lub „Do ustalenia”; pinezka z podwójną obwódką i liczbą – kilka projektów w jednym miejscu (poziomy w okienku).

  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Lista projektów

nauki rolniczegenetyka roślinW realizacji
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy uprawiają odmiany fasoli według instrukcji i rejestrują obserwacje cech roślin.

Inteligentne kolekcje zasobów genetycznych roślin strączkowych dla europejskich systemów rolno-spożywczych

Projekt dotyczy zasobów genetycznych czterech tradycyjnych europejskich roślin strączkowych: ciecierzycy, fasoli zwykłej, soczewicy i łubinu. Jego celem jest opracowanie nowych narzędzi i metod ochrony, zarządzania i charakterystyki tych zasobów oraz lepsze ich wykorzystanie w hodowli i w rolnictwie zrównoważonym.

dr hab. Karolina Susek · Poznań (wielkopolskie) · 2020–2026

fizykageofizykaW realizacjiDla szkół
1 – Crowdsourcing
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Smartfon z aplikacją działa jako detektor; uczestnik udostępnia urządzenie i dane.

Promienie kosmiczne i trzęsienia ziemi: odsłanianie powiązań między niebem a ziemią

Projekt rozwija badania prowadzone w ramach CREDO (Cosmic Ray Extremely Distributed Observatory). To międzynarodowe, otwarte dla wszystkich obserwatorium promieniowania kosmicznego, zainicjowane w 2016 r. w IFJ PAN. W 2023 r. zespół CREDO opublikował analizę danych z ostatniego półwiecza. Wykazała ona statystyczną korelację między zmianami natężenia wtórnego promieniowania kosmicznego a globalną aktywnością sejsmiczną, przy czym zmiany w promieniowaniu wyprzedzają efekt sejsmiczny. Fizyczna interpretacja tej zależności pozostaje otwartym pytaniem badawczym.

dr hab. Piotr Homola · Kraków (małopolskie) · 2025–2026

nauki o polityceteoria politykiW realizacji
1 – Crowdsourcing
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Obywatele uczestniczą głównie jako respondenci badań i uczestnicy warsztatów komentujących wyniki.

ENCODE – Odsłanianie emocjonalnych wymiarów polityki na rzecz wzmocnienia europejskiej demokracji

Projekt bada rolę emocji w polityce i ich wpływ na procesy demokratyczne. Ma przeciwdziałać polaryzacji afektywnej, czyli niechęci do ludzi tylko dlatego, że sympatyzują z innym obozem politycznym. Zespół Uniwersytetu Wrocławskiego kieruje pracami nad ramami teoretycznymi projektu i rozwija koncepcję „afektywnej pluralizacji”. Wśród rezultatów projektu mają się znaleźć katalog dobrych praktyk przeciwdziałania dezinformacji w mediach społecznościowych, podręcznik oraz rekomendacje dla polityk publicznych.

dr Paweł Nowakowski · Wrocław (dolnośląskie) · 2024–2027

humanistyka cyfrowadziedzictwo kulturowesztuczna inteligencjaZakończony
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Wolontariusze transkrybują rękopisy, dodają opisy i oznaczają miejsca w z góry określonej strukturze.

Wzbogacanie Europeany poprzez naukę obywatelską i sztuczną inteligencję – odblokowanie XIX wieku

Projekt rozwinął platformę Transcribathon, która służy do wspólnego transkrybowania i wzbogacania zdigitalizowanych materiałów dostępnych w Europeanie. Na platformie wdrożono automatyczne rozpoznawanie pisma ręcznego (HTR, technologia Transkribus) i automatyczne wzbogacanie semantyczne. Po stronie polskiej w projekcie uczestniczyły też m.in. Biblioteka Uniwersytecka we Wrocławiu i Federacja Bibliotek Cyfrowych.

Tomasz Parkoła · Poznań (wielkopolskie) · 2021–2023

ekologiaentomologiaochrona przyrodyW realizacji
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Mieszkańcy i pszczelarze rozpoznają i zgłaszają dziko żyjące rodziny pszczół.

FREE-B: Badania wolnożyjących rodzin pszczół miodnych w Europie

Wolnożyjące rodziny pszczół miodnych, zasiedlające głównie dziuple drzew, obserwowano w kilku krajach Europy, w tym w Polsce. Wiedza o ich liczebności i rozmieszczeniu jest jednak bardzo skąpa. Projekt bada, gdzie występują takie rodziny, jak przeżywają bez pomocy pszczelarzy i jakie czynniki biologiczne, behawioralne i środowiskowe za tym stoją. Ocenia też różnorodność genetyczną tych rodzin i wpływ pszczół pasiecznych. W Irlandii i w Polsce projekt pilotażowo sprawdza, czy roje z rodzin wolnożyjących można utrzymywać w pasiekach bez leczenia.

dr hab. Andrzej Oleksa, prof. uczelni · Bydgoszcz (kujawsko-pomorskie) · 2025–2028

fizjoterapianauki o zdrowiugerontologiaW realizacji
3 – Nauka partycypacyjna
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Seniorzy jako partnerzy badawczy współprojektowali program treningu i zmienili jego protokół.

Opracowanie programu AquaReBal – reaktywnego treningu równowagi w wodzie – w procesie projektowania partycypacyjnego

Upadki to jeden z najpoważniejszych problemów zdrowotnych osób starszych. Trening równowagi reaktywnej uczy szybkiego reagowania na nagłą utratę równowagi. Projekt opracował wersję takiego treningu prowadzoną w wodzie (AquaReBal), dostosowaną do potrzeb i preferencji seniorów. Opracowany protokół jest następnie sprawdzany w badaniu pilotażowym w KITE Research Institute w Toronto.

dr Anna Ogonowska-Słodownik · Warszawa (mazowieckie) · 2024–2026

socjologiastudia nad pograniczemdziedzictwo kulturoweW realizacji
3 – Nauka partycypacyjna
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Projekt stosuje partycypacyjne i etnograficzne metody we współpracy z mieszkańcami pogranicza.

B-SHAPES: Granice kształtujące postrzeganie społeczeństw europejskich

Projekt analizuje, jak granice kształtują w XXI wieku postrzeganie społeczeństw europejskich, w czasie gdy granice w Europie są odtwarzane i wzmacniane (re-bordering). Bada m.in. eurosceptycyzm w regionach przygranicznych, sytuację mniejszości narodowych i krajobrazy pogranicza jako dziedzictwo. Wyniki mają pomóc zastąpić narodowe podejście do polityki dziedzictwa podejściem transgranicznym, europejskim.

dr hab. Elżbieta Opiłowska, prof. uczelni · Wrocław (dolnośląskie) · 2023–2026

gleboznawstwoekologia glebyW realizacji
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Przeszkoleni uczestnicy rozpoznają i monitorują dżdżownice według protokołu.

SoilRise: Podnoszenie świadomości na temat różnorodności biologicznej gleby i zwiększanie liczby monitorowanych miejsc przez studentów w ramach nauki obywatelskiej

Organizmy glebowe są kluczowe dla żyzności gleby, a jednocześnie rzadko się je monitoruje. Projekt skupia się na dżdżownicach na gruntach rolnych (ornych i trawiastych) oraz w miejskich ogrodach i terenach zielonych. Łączy dwa nurty: badania naukowe nad zmiennością i ekologią populacji dżdżownic oraz budowę sieci obywatelskiego monitoringu organizmów glebowych.

prof. dr hab. inż. Agnieszka Józefowska · Kraków (małopolskie) · 2024–2027

bioetykaetyka badań naukowychW realizacji
Do ustalenia
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Osoby Głuche dzielą się doświadczeniami z udziału w badaniach; zakres ich wpływu na projekt nie jest opisany.

Nic o nas bez nas? Etyka badań z grupami niedoreprezentowanymi na przykładzie osób Głuchych

Wiele grup społecznych jest niedoreprezentowanych w badaniach naukowych. Osoby Głuche są w tej grupie szczególnym przypadkiem: w nauce trwa spór, czy głuchotę traktować jako niepełnosprawność, czy jako zjawisko społeczno-kulturowe. Do tego dochodzą bariery komunikacyjne i żargon naukowy. Projekt bada doświadczenia osób Głuchych z udziału w badaniach i ma przygotować etyczne i wrażliwe społecznie rekomendacje, jak włączać osoby Głuche w badania naukowe.

mgr Tomasz Krawczyk · Kraków (małopolskie) · 2024–2027

mykologiaochrona przyrodybioróżnorodnośćW realizacji
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Grzybiarze zbierają i oznaczają owocniki, a w mobilnych laboratoriach mogą uzyskać sekwencje DNA.

FunDive: Monitorowanie i mapowanie różnorodności grzybów na potrzeby ochrony przyrody

Grzyby to jedna z najliczniejszych grup organizmów i mają kluczowe znaczenie dla ekosystemów, a mimo to są słabo reprezentowane w bazach danych o bioróżnorodności i pomijane w monitoringu przyrody. Projekt łączy digitalizację zbiorów zielnikowych, sekwencjonowanie DNA grzybów z próbek środowiskowych (gleba, drewno, powietrze) oraz naukę obywatelską. Ma pomóc w uwzględnieniu grzybów w ochronie przyrody w Europie.

dr hab. Julia Pawłowska · Warszawa (mazowieckie) · 2024–2027

parazytologiaepidemiologiamikrobiologiaW realizacji
1 – Crowdsourcing
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy przesyłają usunięte kleszcze i wypełniają kwestionariusz.

Wpływ mikrobiomu kleszczy i koinfekcji na występowanie Borrelia u kleszczy Ixodes ricinus oraz na sukces transmisji krętków na drodze kleszcz–człowiek

Borelioza z Lyme jest najczęściej diagnozowaną chorobą odkleszczową w Europie. Projekt bada, jak mikrobiom kleszczy, współzakażenia innymi patogenami (Anaplasma, Babesia, Rickettsia, Neoehrlichia) i konkurencja między gatunkami wpływają na występowanie krętków Borrelia u kleszcza pospolitego oraz na przenoszenie ich na człowieka. Wyniki pozwoliły m.in. oszacować realne ryzyko zachorowania na boreliozę po ukłuciu kleszcza w Polsce.

dr hab. Renata Welc-Falęciak · Warszawa (mazowieckie) · 2021–2026

ochrona radiologicznafizyka jądrowaW realizacji
1 – Crowdsourcing
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Przeszkoleni uczestnicy wykonują pomiary detektorami według protokołu i przesyłają dane.

CITISTRA – Pomiary obywatelskie jako uzupełniająca strategia monitorowania promieniowania jonizującego w zagrożeniach spowodowanych konfliktami zbrojnymi lub klęskami żywiołowymi

Projekt powstał w odpowiedzi na sytuację geopolityczną w Europie. Sprawdza, czy pomiary wykonywane przez obywateli mogą uzupełniać państwowy monitoring promieniowania jonizującego w razie konfliktu zbrojnego lub klęski żywiołowej. W Polsce powstaje sieć mobilnych detektorów promieniowania gamma CzechRad. Projekt opracowuje też zasady kontroli jakości danych, szkolenia i wsparcia dla uczestników. Nawiązuje do inicjatywy obywatelskiej Safecast, powstałej w Japonii po awarii elektrowni Fukushima Dai-ichi.

dr hab. inż. Renata Kierepko · Kraków (małopolskie) · 2024–2027

geofizykabadania polarneedukacja STEMZakończonyDla szkół
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczniowie prowadzą obserwacje fenologiczne i przesyłają je do wspólnej bazy.

EDU-ARCTIC – innowacyjny program edukacyjny przyciągający młodzież do nauk przyrodniczych i badań polarnych

Program wykorzystywał badania Arktyki, by zachęcić uczniów w wieku 13–20 lat do nauk ścisłych i przyrodniczych. Obejmował lekcje online prowadzone przez naukowców ze stacji polarnych, konkursy z możliwością wyjazdu na ekspedycję polarną oraz warsztaty dla nauczycieli.

Agata Goździk · Warszawa (mazowieckie) · 2016–2019

fizykaochrona radiologicznaedukacjaZakończonyDla szkół
3 – Nauka partycypacyjna
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczniowie doprecyzowywali pytania, wybierali miejsca pomiarów, analizowali wyniki i prowadzili komunikację; ramy projektu ustalił koordynator.

AHS Radon Hunt

Szkolny projekt nauki obywatelskiej, w którym uczniowie badali, gdzie i w jakim stopniu radon występuje w powietrzu w pomieszczeniach, w wodzie pitnej i w środowisku górniczym w Polsce. Pomiary prowadzono pasywnymi detektorami CR-39 analizowanymi w akredytowanym laboratorium, aktywnymi monitorami ciągłymi oraz metodą ciekłoscyntylacyjną dla próbek wody (we współpracy z Głównym Instytutem Górnictwa w Katowicach). Projekt objął wyjazdy terenowe do laboratorium GIG w Katowicach, podziemnego laboratorium w zamku Książ i dawnej kopalni uranu w Kowarach. Po zakończeniu projektu tematyka radonu weszła na stałe do zajęć szkolnych.

Dariusz Aksamit · Warszawa (mazowieckie) · 2023–2024 (główna faza pomiarów: październik 2023 – marzec 2024)

paleontologiaW realizacji
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Wolontariusze pod opieką specjalistów oddzielają kości od skały, co wymaga rozpoznawania materiału.

Dotknij prehistorii – preparacja mastodonzaura z Miedar

Mastodonzaur to duży triasowy płaz, dłuższy niż 2 m, żyjący około 240 mln lat temu. W 2023 r. prof. Tomasz Sulej i dr Wojciech Pawlak odkryli w Miedarach na Śląsku fragmenty jego szkieletu. Naukowcy uważają, że to największy znany fragment szkieletu mastodonzaura. Zachowały się klatka piersiowa oraz kręgi lędźwiowe i ogonowe, bez czaszki. W październiku 2025 r. okaz trafił do Centrum Nauki Kopernik, gdzie otwarto Pracownię Paleontologiczną. Wyniki prac mają pomóc zweryfikować dotychczasowe rekonstrukcje wyglądu tego zwierzęcia.

prof. Tomasz Sulej; dr Wojciech Pawlak · Warszawa (mazowieckie) · 2025–

psychologiajęzykoznawstwoW realizacjiDla szkół
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczniowie prowadzą ankietę wśród rówieśników według przygotowanego narzędzia.

Badanie dwujęzyczności zamierzonej wśród rówieśników

Badanie dotyczy osób, do których polskojęzyczni rodzice mówili w dzieciństwie w języku obcym, czyli tzw. dwujęzyczności zamierzonej. To jeden z dwóch pilotażowych szkolnych projektów nauki obywatelskiej prowadzonych w 2026 r. w ramach projektu „Nauka ma głos”. Do obu projektów zakwalifikowano łącznie 48 szkół.

dr Magdalena Łuniewska-Etenkowska · Warszawa (mazowieckie) · 2026

biotechnologiagleboznawstwoW realizacjiDla szkół
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczniowie pobierają próbki, dokumentują miejsca i wykonują proste analizy.

Badanie jakości gleby w Twojej okolicy

Projekt bada, jak środowisko miejskie i sposób użytkowania terenu wpływają na biologiczną jakość gleby. Na podstawie zebranych danych naukowcy chcą przygotować mapę biologicznej jakości gleby w Polsce i wskazać tereny miejskie, które wymagają ochrony lub rekultywacji. To jeden z dwóch pilotażowych szkolnych projektów nauki obywatelskiej prowadzonych w 2026 r. w ramach projektu „Nauka ma głos”.

prof. dr hab. inż. Grażyna Budryn · Łódź (łódzkie) · 2026

biologia morzaekologia wybrzeża
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy według protokołu liczą zmieraczki w wykopanych dołkach.

Zmieraczek – znikający gatunek ziemnowodnego skorupiaka

Zmieraczek plażowy (Talitrus saltator) to mały, około centymetrowy skorupiak żyjący w piasku otwartych plaż. Rozkłada materię organiczną pod piaskiem i udostępnia ją mikroorganizmom. Jest w Polsce pod częściową ochroną gatunkową. W latach 60. XX w. występował niemal na wszystkich plażach, a do 1994 r. zniknął ze wszystkich często odwiedzanych. Projekt ma ustalić, ile zmieraczków zostało na polskich plażach i gdzie żyją.

Gdynia (pomorskie)

biologia morzabotanika (makroglony)W realizacji
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Spacerowicze rozpoznają, fotografują i zgłaszają znaleziska morszczynu.

Czy morszczyn wrócił? Badanie obecności morszczynu na polskim wybrzeżu

Morszczyn pęcherzykowaty (Fucus vesiculosus) był kiedyś pospolity w okolicach Gdyni i w Zatoce Puckiej. Zniknął w latach 70. XX w. z powodu nadmiernego pozyskiwania i silnego zanieczyszczenia. Od 2021 r. na polskie plaże trafia coraz więcej jego dryfujących fragmentów, co może oznaczać powrót gatunku. Pierwszym etapem projektu jest mapowanie znalezisk, które ma pomóc odnaleźć żywe populacje źródłowe. Pod koniec grudnia 2023 r. dr Piotr Bałazy z IO PAN znalazł w Zatoce Puckiej żywe plechy morszczynu.

Gdynia (pomorskie) · 2022–

oceanografiazanieczyszczenie środowiska
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy badają próbki piasku jedną z dwóch metod i zapisują wyniki w arkuszu.

See Science, Save Seashores – monitoring mezoplastiku na plażach Bałtyku

Mezoplastik to fragmenty tworzyw sztucznych na tyle duże, że widać je gołym okiem. Projekt ma pokazać, jak te cząstki przemieszczają się w środowisku, gdzie się gromadzą i czy ich ilość zmienia się w zależności od pory roku. Do tego potrzeba dużej ilości danych, dlatego zbierają je wolontariusze. Pierwszy cykl projektu się zakończył, ale zbieranie danych trwa nadal. Na stronie Experymentu projekt figuruje pod nazwą „Nauka dla Ciebie”.

Gdynia (pomorskie)

biologia morzanauki społeczneusługi ekosystemowe
1 – Crowdsourcing
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy wypełniają ankietę o postrzeganiu przyrody po spacerze.

Czym jest dla Ciebie bioróżnorodność na morskim brzegu? (MARBEFES)

To część europejskiego projektu MARBEFES, który bada powiązania między różnorodnością biologiczną mórz a dobrami i usługami dostarczanymi przez ekosystemy. Badanie obywatelskie sprawdza, jak ludzie postrzegają bioróżnorodność wybrzeża, co jest dla nich ważne i co chcieliby zachować dla przyszłych pokoleń. Pyta też, czy naturalne brzegi należy chronić, czy zabudowywać na potrzeby turystyki i inwestycji. Nie ma tu odpowiedzi „dobrych” ani „złych”.

Gdynia (pomorskie)

zdrowie środowiskowetoksykologiaDla szkół
1 – Crowdsourcing
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy wypełniają ankietę w aplikacji przed zmianą nawyków i po niej.

CheckED – Zmieniasz codzienność, chronisz zdrowie i środowisko

Projekt mapuje codzienne narażenie na substancje mogące zaburzać działanie hormonów, takie jak bisfenole i ftalany, w domach i w życiu codziennym mieszkańców Trójmiasta i okolic. Nie bada ludzi bezpośrednio, a aplikacja nie diagnozuje i nie zastępuje lekarza. Zbiorcze wyniki mają trafić do projektu EU LIFE ChemBee i do Komisji Europejskiej, wspierając prace nad regulacjami w UE i w Polsce.

dr hab. n. med. Aleksandra Rutkowska · Gdynia (pomorskie)

hydrologiaadaptacja do zmian klimatu
1 – Crowdsourcing
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy zgłaszają na mapę punkty retencji z podstawowymi danymi.

Mała retencja – Ratujmy słodką wodę

Projekt zachęca, by zatrzymywać jak najwięcej wody opadowej w miejscu, w którym spadła, zamiast odprowadzać ją do kanalizacji deszczowej i rzek. Ma też pokazać, ile wody deszczowej jest zatrzymywane, zanim trafi do rzek. Powstaje ogólnopolska mapa punktów małej retencji, która ma pomóc utrwalić w Polsce nawyk zbierania deszczówki.

Gdynia (pomorskie)

nauki społeczne o środowiskukomunikacja naukowaZakończony
Do ustalenia
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Opis deklaruje współtworzenie wiedzy z obywatelami, ale nie precyzuje ich zadań.

Uwaga, zagrożenie plastikiem! Integracja nauki obywatelskiej i komunikacji naukowej w rozwiązania dotyczące zanieczyszczeń plastikiem jednokrotnego użytku w okresie pandemii COVID-19

Projekt bada, jak pandemia COVID-19 zmieniła spojrzenie na plastik jednorazowy i zmianę klimatu w trzech grupach: wśród podmiotów gospodarki obiegu zamkniętego, w społeczeństwie i wśród naukowców. Sprawdza też, czy zaangażowanie naukowców i amatorów nauki obywatelskiej może zwiększyć udział społeczeństwa w walce z zanieczyszczeniem plastikiem. Wykorzystuje analizę narracji medialnych i treści w mediach społecznościowych, ankiety, wywiady i laboratorium gier.

prof. dr hab. Małgorzata Grodzińska-Jurczak · Kraków (małopolskie) · 2021–2025

parazytologiaepidemiologiaW realizacji
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy rozpoznają nietypowe kleszcze, zgłaszają obserwacje i przesyłają okazy.

Monster tick – kleszczobranie narodowe. Zagrożenia ze strony ciepłolubnych gatunków kleszczy w dobie ocieplenia klimatu: Hyalomma spp., wirus krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej (CCHFV) i nauka obywatelska

Trzyletni monitoring kleszczy z rodzaju Hyalomma, czyli tzw. kleszczy-potworów, które wraz z ociepleniem klimatu pojawiają się coraz dalej na północy Europy, a w Polsce są słabo zbadane. Celem jest ustalenie, gdzie te kleszcze występują w Polsce, oraz zbadanie ich pod kątem wirusa krymsko-kongijskiej gorączki krwotocznej (CCHFV) i innych patogenów (Anaplasma, Babesia, Rickettsia). Wyniki zostaną porównane z kleszczami z regionów endemicznych w południowej Mongolii i Iraku.

prof. dr hab. Anna Bajer · Warszawa (mazowieckie) · 2023–2026

ekologiamonitoring przyrodynauka o danychW realizacji
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Obywatelskie inicjatywy fotopułapkowe dostarczają i opisują zdjęcia zwierząt.

BIG_PICTURE: Opracowanie narzędzi zarządzania danymi i metod analitycznych w celu integracji i rozwoju profesjonalnych i obywatelskich inicjatyw fotopułapkowych w Europie

W Europie działają tysiące fotopułapek (automatycznych kamer), które rejestrują dzikie zwierzęta. Rozmieszczają je naukowcy, naukowcy obywatelscy i osoby prywatne. Projekt ma połączyć te ogromne zasoby danych. Bada prawne, instytucjonalne, społeczne i techniczne bariery w ich udostępnianiu. Buduje infrastrukturę: bazy danych i przetwarzanie zdjęć wspierane sztuczną inteligencją. Opracowuje też narzędzia statystyczne do oceny stanu gatunków w skali kontynentu.

dr Jakub Bubnicki · Białowieża (podlaskie) · 2024–2027

ekologiamonitoring przyrodysztuczna inteligencjaW realizacji
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy projektów obywatelskich klasyfikują zdjęcia z fotopułapek wspólnie z modelami AI.

WildINTEL: Budowa skalowalnego systemu monitoringu dzikich zwierząt poprzez integrację fotopułapek i sztucznej inteligencji z Kluczowymi Zmiennymi Bioróżnorodności

Projekt buduje skoordynowany system monitoringu dzikich zwierząt oparty na koncepcji Kluczowych Zmiennych Bioróżnorodności (EBV). Łączy fotopułapki, naukę obywatelską, sztuczną inteligencję i modele hierarchiczne, by automatycznie wyznaczać wskaźniki stanu populacji i zespołów gatunków. System jest testowany w czterech obszarach, m.in. w Tatrzańskim Parku Narodowym.

dr hab. Nuria Selva Fernández · Kraków (małopolskie) · 2024–2028

zdrowie publicznezdrowie planetarneekologia lasuW realizacji
Do ustalenia
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Opis wymienia naukę obywatelską i platformę współtworzenia polityk, ale nie zadania uczestników.

PHorestAll: Terapie leśne jako rozwiązanie oparte na przyrodzie w drodze do poprawy zdrowia planety

Projekt sprawdza, czy kontakt z lasem przynosi korzyści zdrowotne, i chce naukowo uzasadnić traktowanie lasów jako rozwiązań opartych na przyrodzie. Wskazuje obszary, które mogłyby zostać certyfikowane jako „lasy lecznicze”, ze względu na ich stan ekologiczny, bioróżnorodność i potencjał prozdrowotny. Analizuje też próbki powietrza i gleby.

dr Paweł Sowa · Białystok (podlaskie) · 2025–2028

jakość powietrzazdrowie środowiskoweanaliza danychW realizacji
1 – Crowdsourcing
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy noszą urządzenia mierzące jakość powietrza.

Jak oddychać w mieście? Przestrzenno-czasowa analiza jakości powietrza w środowiskach miejskich

Projekt bada, ile zanieczyszczeń powietrza wdychają na co dzień mieszkańcy Wrocławia. Pomiary obejmują miejsca, w których ludzie rzeczywiście przebywają: przestrzeń publiczną, domy, miejsca pracy i handlu. Dane o przemieszczaniu się, środkach transportu i aktywności fizycznej są łączone z danymi meteorologicznymi z państwowego monitoringu. Celem są modele przewidujące narażenie na podstawie zachowań i rekomendacje, jak je ograniczać, np. kiedy i gdzie najlepiej aktywnie spędzać czas na zewnątrz.

dr hab. Joanna Kamińska · Wrocław (dolnośląskie) · 2025–2029

2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy rozpoznają i rejestrują gatunki.

Bioblitz IO PAN z Urzędem Miasta

Nowy Dwór Gdański · 2013

Nie dotyczy
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Udział miasta w sieci, bez opisanych działań z mieszkańcami.

Warszawa w sieci CitiMeasure

Warszawa · ok. 2 lata, przez Eurocities

Nie dotyczy
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Propozycja narzędzia, brak danych o wdrożeniu.

Platforma matchmakingowa nauki obywatelskiej

Gdynia, UrbanLab („Pomysł na Miasto”)

2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy fotografują i rozpoznają organizmy w aplikacji.

City Nature Challenge

Warszawa 2026 (ponad 150 osób, 3368 obserwacji); także Kraków

4 – Radykalna nauka obywatelska
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Inicjatywy oddolne: mieszkańcy sami zdefiniowali cel, prowadzą inwentaryzację i wykorzystują wyniki.

Radomskie Drzewa; Mapa Drzew Łodzi

Radom, Łódź

Nie dotyczy
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Sieć informacyjna bez udziału mieszkańców w badaniu.

Łódzka Regionalna Sieć Monitoringu Powietrza

województwo łódzkie · od 2020; 110 czujników

3 – Nauka partycypacyjna
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Mieszkańcy współtworzyli scenariusze dla miasta.

CLAiR-City

Sosnowiec · Horyzont 2020

1 – Crowdsourcing
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Pomiary przewodności z urządzeń trafiają do wspólnej bazy.

Pływaki Aguard (SGGW, e-Gminy)

zbiorniki w Polsce · od ok. 2024

2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Monitoring rzek z udziałem przeszkolonych społeczności (Strażnicy Rzek WWF).

Program „Water Security”

UN Global Compact Network Poland, pilotaż 50 stacji

radon i ochrona radiologicznaZakończonyDla szkół
2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Uczestnicy rozkładali detektory śladowe radonu zgodnie z instrukcją organizatorów, wypełnili formularz dotyczący warunków pomiaru i analizowali zdjęcia mikroskopowe płytek CR-39 według dostarczonej instrukcji.

Szkolna Radonowa Mapa Polski

Szkolna Radonowa Mapa Polski to projekt edukacyjny, zrealizowany w roku szkolnym 2020/2021, skierowany przede wszystkim do kół naukowych przedmiotów ścisłych (fizyka, chemia) szkół średnich. Celem projektu było zwiększenie świadomości występowania naturalnych źródeł promieniowania jonizującego, w szczególności wpływu radonu na zdrowie oraz zapoznanie uczniów, szczególnie zainteresowanych naukami ścisłymi, z zagadnieniami związanymi z szeroko pojętą dozymetrią promieniowania i ochroną radiologiczną. W projekcie wzięło udział 49 szkół. Projekt został zrealizowany w partnerstwie z Ministerstwem Klimatu i Środowiska oraz we wsparciu merytorycznym firmy Radonova, która dostarczyła detektory do pomiaru i wykonała odczyt tych detektorów w specjalistycznym, akredytowanym laboratorium.

Polska · rok szkolny 2020/2021

Zgłoś swój projekt

Zgłoszenie trafi do moderacji przed publikacją.

Zgłoś projekt

Zgłoszone przez społeczność