paleontologia · 2025– · W realizacji
Dotknij prehistorii – preparacja mastodonzaura z Miedar
Poziom udziału (Haklay)
1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.
2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.
3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.
4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.
Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025
Opis
Mastodonzaur to duży triasowy płaz, dłuższy niż 2 m, żyjący około 240 mln lat temu. W 2023 r. prof. Tomasz Sulej i dr Wojciech Pawlak odkryli w Miedarach na Śląsku fragmenty jego szkieletu. Naukowcy uważają, że to największy znany fragment szkieletu mastodonzaura. Zachowały się klatka piersiowa oraz kręgi lędźwiowe i ogonowe, bez czaszki. W październiku 2025 r. okaz trafił do Centrum Nauki Kopernik, gdzie otwarto Pracownię Paleontologiczną. Wyniki prac mają pomóc zweryfikować dotychczasowe rekonstrukcje wyglądu tego zwierzęcia.
Rola obywateli
Wolontariusze preparują skamieniałość pod opieką specjalistów: profesjonalnymi narzędziami usuwają skałę otaczającą kości. Mogą wziąć udział osoby od 15. roku życia, bez specjalnego przygotowania. Uczestnicy dostają szkolenie i sprzęt ochronny, a zapisy są online. W pierwszym etapie wzięło udział ponad 1300 wolontariuszy. CNK bada też, jak udział w takim projekcie wpływa na odbiór nauki, i opublikowało o tym raport.
Źródła
- Centrum Nauki Kopernik – Dotknij prehistorii
- CNK – raport „Dotknij prehistorii. Nauka obywatelska i jej oddziaływanie na odbiór nauki” (PDF)
- CNK – Nauka ma głos
Dane zweryfikowane: 17.11.2026
Kierownictwo w Polsce
prof. Tomasz Sulej; dr Wojciech Pawlak
Instytut Paleobiologii Polskiej Akademii Nauk (T. Sulej); Wydział Biologii, Uniwersytet Warszawski (W. Pawlak); realizacja: Centrum Nauki Kopernik
naukowcy prowadzący
- Lata
- 2025–
- Status
- W realizacji
- Dziedzina
- paleontologia
- Finansowanie
- Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, program „Nauka dla Ciebie” (projekt „Nauka ma głos”, CNK i MNiSW)
- Zasięg
- krajowy
- Lokalizacja
- Warszawa (mazowieckie)