Nauka z Twoim udziałem
Nie musisz być naukowcem, żeby pomagać nauce. Wystarczy ciekawość, trochę czasu i chęć obserwowania świata wokół siebie – na spacerze, na plaży, w ogrodzie albo ze smartfonem w ręku.
Czym jest nauka obywatelska
Nauka obywatelska to udział osób spoza świata nauki w prawdziwych badaniach. Twoje obserwacje, pomiary czy zdjęcia trafiają do naukowców i pomagają odpowiedzieć na pytania, na które jeden zespół badawczy nie znalazłby odpowiedzi – bo nie byłby w stanie jednocześnie zajrzeć na wszystkie plaże, do wszystkich ogrodów i w każdą okolicę.
Ile to wymaga?
Kilka minut
zainstaluj aplikację albo wyślij jedno zgłoszenie (np. CREDO, morszczyn, Mała retencja).
Kilka godzin
weź udział w akcji albo sezonowych pomiarach (np. City Nature Challenge, Zmieraczek, preparacja mastodonzaura w CNK).
Dłużej
dołącz do zespołu projektu i współdecyduj o tym, co i jak badamy.
Jak duży wpływ możesz mieć
W jednych projektach zbierasz dane według instrukcji, w innych współdecydujesz o pytaniach badawczych albo samodzielnie inicjujesz badanie. Projekty w katalogu oznaczamy czterema poziomami udziału.
Poziomy udziału (Haklay)
1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.
2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.
3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.
4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.
Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025
Masz pytanie? Zobacz FAQ