biologia morza, ekologia wybrzeża
Zmieraczek – znikający gatunek ziemnowodnego skorupiaka
Poziom udziału (Haklay)
1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.
2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.
3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.
4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.
Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025
Opis
Zmieraczek plażowy (Talitrus saltator) to mały, około centymetrowy skorupiak żyjący w piasku otwartych plaż. Rozkłada materię organiczną pod piaskiem i udostępnia ją mikroorganizmom. Jest w Polsce pod częściową ochroną gatunkową. W latach 60. XX w. występował niemal na wszystkich plażach, a do 1994 r. zniknął ze wszystkich często odwiedzanych. Projekt ma ustalić, ile zmieraczków zostało na polskich plażach i gdzie żyją.
Rola obywateli
Latem (mniej więcej od 15 czerwca do 15 września) uczestnicy wybierają miejsce przy linii wyrzutu, około 2 m powyżej linii wody. Kopią tam pięć dołków (20 × 20 cm, głębokość 20 cm) i liczą skaczące zmieraczki w każdym z nich. Wynik zerowy też jest cenny. Dane z lokalizacją, datą i godziną wpisują do formularza Excel i wysyłają e-mailem ze zdjęciami. Nie trzeba się rejestrować ani podawać danych osobowych. Kto wykona co najmniej 10 pomiarów podczas jednej wizyty na plaży, może poprosić o zaświadczenie.
Źródła
Dane zweryfikowane: 17.11.2026
- Dziedzina
- biologia morza, ekologia wybrzeża
- Zasięg
- krajowy (polskie plaże)
- Lokalizacja
- Gdynia (pomorskie)