Przejdź do treści
Nauka Obywatelska
Zaloguj

Uczniowie jako badacze

W projekcie nauki obywatelskiej uczniowie nie wykonują ćwiczenia z podręcznika, tylko zbierają prawdziwe dane, które przydają się naukowcom i lokalnej społeczności. Zobacz, jak zaplanować taki projekt i gdzie szukać partnerów.

Co zyskują uczniowie

  • Zainteresowanie nauką i środowiskiem
  • Poczucie własnej skuteczności
  • Motywacja
  • Wiedza o tym, jak działa nauka
  • Umiejętności badawcze
  • Zachowania i dbałość o środowisko

Rama efektów uczenia się w nauce obywatelskiej – Phillips i in. (2018).

Dlaczego warto

Nauka obywatelska bywa opisywana jako narzędzie poszerzania wiedzy naukowej i rozwijania kompetencji naukowych (Bonney i in. 2009). W szkole dobrze łączy się z edukacją przez dociekanie (Inquiry-Based Science Education): uczniowie mierzą się z otwartymi problemami, popełniają błędy, rozpoznają je i poprawiają – tak jak w prawdziwych badaniach.

Poziomy udziału uczniów

  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

W projektach z niepełnoletnimi ramy badania zwykle ustala nauczyciel lub zespół naukowy – to praktyczna konieczność, która nie wyklucza dużego wpływu uczniów na kolejne etapy: wybór miejsc pomiarów, analizę wyników i komunikację (AHS Radon Hunt; Martell i in. 2021).

Każde stwierdzenie w tej sekcji prowadzi do źródła. Literatura dla nauczycieli