Literatura dla nauczycieli
Wpisów: 21
- Radon i ochrona radiologiczna
Esposito, A. M., Ambrosio, M., Balzano, E., Gialanella, L., Pugliese, M., Roca, V., Romano, M., Sabbarese, C., & Venoso, G. (2005). The ENVIRAD project: A way to control and to teach how to protect from high indoor radon level. International Congress Series, 1276, 242–244. https://doi.org/10.1016/j.ics.2004.11.084
Dla nauczyciela: Włoski projekt, w którym uczniowie szkół średnich uczą się technik pomiaru radonu i badają jego stężenie w szkołach.
- Radon i ochrona radiologiczna
Tsapalov, A., Kovler, K., Shpak, M., Shafir, E., Golumbic, Y., Peri, A., Ben-Zvi, D., Baram-Tsabari, A., Maslov, T., & Schrire, O. (2020). Involving schoolchildren in radon surveys by means of the "RadonTest" online system. Journal of Environmental Radioactivity, 217, 106215. https://doi.org/10.1016/j.jenvrad.2020.106215
Dla nauczyciela: Uczniowie w Izraelu wykonują krótkoterminowe pomiary radonu w domach i wprowadzają je do systemu online tworzącego mapę radonową.
- Radon i ochrona radiologiczna
Hahn, E. J., Wilmhoff, C., Rayens, M. K., Conley, N. B., Morris, E., Larck, A., Allen, T., & Pinney, S. M. (2020). High school students as citizen scientists to decrease radon exposure. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(24), 9178. https://doi.org/10.3390/ijerph17249178
Dla nauczyciela: Projekt rodzinny z USA – uczniowie wyjaśniają badanie rodzicom, zbierają zgody i mierzą radon w domach. Dobry przykład pracy z kwestiami etycznymi.
- Radon i ochrona radiologicznaWpływ społeczny i polityczny
Martell, M., Perko, T., Tomkiv, Y., Long, S., Dowdall, A., & Kenens, J. (2021). Evaluation of citizen science contributions to radon research. Journal of Environmental Radioactivity, 237, 106685. https://doi.org/10.1016/j.jenvrad.2021.106685
Dla nauczyciela: Przegląd inicjatyw radonowych; pokazuje, że inicjatywy te są zwykle prowadzone odgórnie, a korzyści odnoszą i eksperci, i mieszkańcy.
- Radon i ochrona radiologicznaEwaluacja
Hoedoafia, M. A., Martell, M., & Perko, T. (2024). Evaluating citizen science projects: Insights from radon research. Frontiers in Environmental Science, 12, 1436283. https://doi.org/10.3389/fenvs.2024.1436283
Dla nauczyciela: Rama ewaluacji projektów nauki obywatelskiej na przykładach projektów radonowych RadoNorm.
- Radon i ochrona radiologiczna
Andresz, S., Marchand-Moury, A., Goyette-Pernot, J., Rivière, A.-L., & Schieber, C. (2023). When citizen science meets radon building diagnosis: Synthesis of a French pilot project developed in the framework of the European RadoNorm research project. Open Research Europe, 3, 106. https://doi.org/10.12688/openreseurope.15968.2
Dla nauczyciela: Francuski pilotaż RadoNorm – dla porównania z projektem szkolnym: trudność w rekrutacji i utrzymaniu uczestników spoza szkoły.
- Efekty uczenia się
Phillips, T., Porticella, N., Constas, M., & Bonney, R. (2018). A Framework for Articulating and Measuring Individual Learning Outcomes from Participation in Citizen Science. Citizen Science: Theory and Practice, 3(2). https://doi.org/10.5334/cstp.126
Dla nauczyciela: Sześć obszarów efektów uczenia się – gotowa podstawa do planowania celów i ewaluacji projektu.
- Efekty uczenia się
Bonney, R., Cooper, C. B., Dickinson, J., Kelling, S., Phillips, T., Rosenberg, K. V., & Shirk, J. (2009). Citizen science: A developing tool for expanding science knowledge and scientific literacy. BioScience, 59(11), 977–984. https://doi.org/10.1525/bio.2009.59.11.9
Dla nauczyciela: Klasyczny tekst o nauce obywatelskiej jako narzędziu poszerzania wiedzy i kompetencji naukowych.
- Efekty uczenia się
Perko, T., Thijssen, P., Hevey, D., Turcanu, C., & Muric, M. (2024). Measuring societal attitudes and behaviours towards radon indoors: A case study of Slovenia. Journal of Environmental Radioactivity, 272, 107355. https://doi.org/10.1016/j.jenvrad.2023.107355
Dla nauczyciela: Narzędzia do badania postaw wobec radonu – inspiracja do ankiet przed projektem i po nim.
- Efekty uczenia się
Fischer, H., Cho, H., & Storksdieck, M. (2021). Going beyond hooked participants: The nibble-and-drop framework for classifying citizen science participation. Citizen Science: Theory and Practice, 6(1), 10. https://doi.org/10.5334/cstp.350
Dla nauczyciela: Jak klasyfikować udział uczestników – także tych, którzy angażują się krótko – i co z tego wynika dla utrzymania zaangażowania.
- Typologie udziału
Shirk, J. L., Ballard, H. L., Wilderman, C. C., Phillips, T., Wiggins, A., Jordan, R., McCallie, E., Minarchek, M., Lewenstein, B. V., Krasny, M. E., & Bonney, R. (2012). Public participation in scientific research: A framework for deliberate design. Ecology and Society, 17(2), 29. https://doi.org/10.5751/ES-04705-170229
Dla nauczyciela: Typologia projektów: kontrybucyjne, kolaboracyjne, współtworzone – pomaga świadomie zaprojektować rolę uczniów.
- Typologie udziału
Haklay, M. (2013). Citizen science and volunteered geographic information: Overview and typology of participation. W: D. Sui, S. Elwood, & M. Goodchild (Red.), Crowdsourcing Geographic Knowledge: Volunteered Geographic Information (VGI) in Theory and Practice (s. 105–122). Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-4587-2_7
Dla nauczyciela: Cztery poziomy zaangażowania – od crowdsourcingu po radykalną naukę obywatelską.
- Typologie udziału
Bonney, R., Shirk, J. L., Phillips, T. B., Wiggins, A., Ballard, H. L., Miller-Rushing, A. J., & Parrish, J. K. (2014). Next steps for citizen science. Science, 343(6178), 1436–1437. https://doi.org/10.1126/science.1251554
Dla nauczyciela: Krótki tekst o kierunkach rozwoju nauki obywatelskiej.
- Technologie i AI
Nelson, P. V., Low, R., Kohl, H., Overoye, D., Yang, D., Huang, X., Chellappan, S., Azam, F. B., Carney, R. M., Falk, M., Garriga, J., Schelkin, L., Boger, R., & Schwerin, T. (2024). GLOBE Observer: A case study in advancing Earth system knowledge with AI-powered citizen science. Citizen Science: Theory and Practice, 9(1), 33, 1–14. https://doi.org/10.5334/cstp.747
Dla nauczyciela: Studium przypadku programu GLOBE (NASA) z klasyfikacją chmur wspomaganą AI.
- Technologie i AI
Willi, M., Pitman, R. T., Cardoso, A. W., Locke, C., Swanson, A., Boyer, A., Veldthuis, M., & Fortson, L. (2019). Identifying animal species in camera trap images using deep learning and citizen science. Methods in Ecology and Evolution, 10(1), 80–91. https://doi.org/10.1111/2041-210X.13099
Dla nauczyciela: Wolontariusze opisują zdjęcia, a model uczenia głębokiego skaluje klasyfikację – wzór dla szkolnych projektów z AI.
- Technologie i AI
Sittinger, M., Uhler, J., Pink, M., & Herz, A. (2024). Insect Detect: An open-source DIY camera trap for automated insect monitoring. PLOS ONE, 19(4), e0295474. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0295474
Dla nauczyciela: Otwarty projekt taniej fotopułapki na Raspberry Pi – możliwy do zbudowania na kole technicznym.
- Technologie i AI
Ceccaroni, L., Bibby, J., Roger, E., Flemons, P., Michael, K., Fagan, L., & Oliver, J. L. (2019). Opportunities and risks for citizen science in the age of artificial intelligence. Citizen Science: Theory and Practice, 4(1), 29. https://doi.org/10.5334/cstp.241
Dla nauczyciela: Szanse i ryzyka łączenia nauki obywatelskiej z AI – dobry materiał do dyskusji z uczniami.
- Technologie i AI
Flowers, V., Frutos, C., MacKenzie, A. S., Fanning, R., & Fraser, E. E. (2023). Snap decisions: Assessing participation and data quality in a citizen science program using repeat photography. Citizen Science: Theory and Practice, 8(1), 62. https://doi.org/10.5334/cstp.558
Dla nauczyciela: Jak oceniać jakość danych w projektach opartych na zdjęciach.
- Komunikacja ryzyka
Bouder, F., Perko, T., Lofstedt, R., Renn, O., Rossmann, C., Hevey, D., Siegrist, M., Ringer, W., Pölzl-Viol, A., Dowdall, A., i in. (2021). The Potsdam radon communication manifesto. Journal of Risk Research, 24(7), 909–912. https://doi.org/10.1080/13669877.2019.1691858
Dla nauczyciela: Zasady komunikowania ryzyka radonowego.
- Komunikacja ryzyka
Perko, T., & Hevey, D. (2024). Communicating radon risks: The impact of different risk formulations on risk perception and protection intention. Journal of Risk Research, 27(4), 562–580. https://doi.org/10.1080/13669877.2024.2387346
Dla nauczyciela: Jak sposób sformułowania komunikatu o radonie wpływa na postrzeganie ryzyka i chęć ochrony.
- Finansowanie i trwałośćSieciowanie i współpracaKomunikacja i upowszechnianie
Nunn, J. S., da Silva Hyldmo, H., McKnight, L., McCulloch, H., Lavers, J., Old, J., i in. (2026). 10 recommendations for strengthening citizen science for improved societal and ecological outcomes: A co-produced analysis of challenges and opportunities in the 21st century. PLOS ONE, 21(7), e0331161.
Każde stwierdzenie w tej sekcji prowadzi do źródła. Literatura dla nauczycieli