Przejdź do treści
Nauka Obywatelska
Zaloguj

fizyka, geofizyka · 2025–2026 · W realizacji

Promienie kosmiczne i trzęsienia ziemi: odsłanianie powiązań między niebem a ziemią

Poziom udziału (Haklay)

1 – Crowdsourcing
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Smartfon z aplikacją działa jako detektor; uczestnik udostępnia urządzenie i dane.

Opis

Projekt rozwija badania prowadzone w ramach CREDO (Cosmic Ray Extremely Distributed Observatory). To międzynarodowe, otwarte dla wszystkich obserwatorium promieniowania kosmicznego, zainicjowane w 2016 r. w IFJ PAN. W 2023 r. zespół CREDO opublikował analizę danych z ostatniego półwiecza. Wykazała ona statystyczną korelację między zmianami natężenia wtórnego promieniowania kosmicznego a globalną aktywnością sejsmiczną, przy czym zmiany w promieniowaniu wyprzedzają efekt sejsmiczny. Fizyczna interpretacja tej zależności pozostaje otwartym pytaniem badawczym.

Rola obywateli

Każdy właściciel smartfona może dołączyć do CREDO. Wystarczy zainstalować aplikację CREDO Detector i uruchamiać ją przy zasłoniętym obiektywie aparatu. Telefon staje się wtedy detektorem cząstek promieniowania kosmicznego. Uczestnicy CREDO stają się współautorami publikacji naukowych opartych na zebranych danych. W ramach programu CREDO-edu przygotowano aplikację do pomiarów promieniowania kosmicznego w szkołach i domach oraz całoroczny program, który pomaga nauczycielom wprowadzić uczniów w temat promieniowania kosmicznego.

promieniowanie kosmicznetrzęsienia ziemismartfonCREDOfizyka

Kierownictwo w Polsce

dr hab. Piotr Homola

Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk

kierownik projektu

Lata
2025–2026
Status
W realizacji
Dziedzina
fizyka, geofizyka
Zasięg
międzynarodowy (w ramach współpracy CREDO)
Lokalizacja
Kraków (małopolskie)
← Wróć do katalogu