Przejdź do treści
Nauka Obywatelska
Zaloguj

ekologia, entomologia, ochrona przyrody · 2025–2028 · W realizacji

FREE-B: Badania wolnożyjących rodzin pszczół miodnych w Europie

FREE-B

Poziom udziału (Haklay)

2 – Rozproszona inteligencja
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Mieszkańcy i pszczelarze rozpoznają i zgłaszają dziko żyjące rodziny pszczół.

Opis

Wolnożyjące rodziny pszczół miodnych, zasiedlające głównie dziuple drzew, obserwowano w kilku krajach Europy, w tym w Polsce. Wiedza o ich liczebności i rozmieszczeniu jest jednak bardzo skąpa. Projekt bada, gdzie występują takie rodziny, jak przeżywają bez pomocy pszczelarzy i jakie czynniki biologiczne, behawioralne i środowiskowe za tym stoją. Ocenia też różnorodność genetyczną tych rodzin i wpływ pszczół pasiecznych. W Irlandii i w Polsce projekt pilotażowo sprawdza, czy roje z rodzin wolnożyjących można utrzymywać w pasiekach bez leczenia.

Rola obywateli

Projekt korzysta z podejścia nauki obywatelskiej. Gniazda lokalizuje się m.in. przez śledzenie lotów pszczół zbieraczek (tzw. „bee hunting”), a mieszkańcy i pszczelarze zgłaszają obserwacje dziko żyjących rodzin pszczelich.

pszczołyzapylaczebioróżnorodnośćpszczelarstwoBiodiversa+

Kierownictwo w Polsce

dr hab. Andrzej Oleksa, prof. uczelni

Wydział Nauk Biologicznych, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy

koordynator projektu w Polsce

Tytuł oryginalny
FREE-B: Studying FREE-living honey Bee colonies in Europe: nature-based solutions to safeguard diversity, ensure resilience, and promote transformative change in beekeeping
Akronim
FREE-B
Lata
2025–2028
Status
W realizacji
Dziedzina
ekologia, entomologia, ochrona przyrody
Finansowanie
partnerstwo Biodiversa+ (konkurs BiodivNBS); w Polsce Narodowe Centrum Nauki (851 405 zł)
Zasięg
międzynarodowy (Irlandia – lider: University of Galway; Francja, Polska, Portugalia, Szwecja)
Lokalizacja
Bydgoszcz (kujawsko-pomorskie)
← Wróć do katalogu