radon i ochrona radiologiczna · rok szkolny 2020/2021 · Zakończony
Szkolna Radonowa Mapa Polski
Poziom udziału (Haklay)
1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.
2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.
3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.
4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.
Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025
Opis
Szkolna Radonowa Mapa Polski to projekt edukacyjny, zrealizowany w roku szkolnym 2020/2021, skierowany przede wszystkim do kół naukowych przedmiotów ścisłych (fizyka, chemia) szkół średnich. Celem projektu było zwiększenie świadomości występowania naturalnych źródeł promieniowania jonizującego, w szczególności wpływu radonu na zdrowie oraz zapoznanie uczniów, szczególnie zainteresowanych naukami ścisłymi, z zagadnieniami związanymi z szeroko pojętą dozymetrią promieniowania i ochroną radiologiczną. W projekcie wzięło udział 49 szkół. Projekt został zrealizowany w partnerstwie z Ministerstwem Klimatu i Środowiska oraz we wsparciu merytorycznym firmy Radonova, która dostarczyła detektory do pomiaru i wykonała odczyt tych detektorów w specjalistycznym, akredytowanym laboratorium.
Co robili uczniowie
Każda szkoła otrzymała po cztery detektory śladowe radonu, które rozkładała w budynku zgodnie z przygotowaną przez organizatorów instrukcją. Pomiar powinien trwać 30 dni (minimum). Uczestnicy projektu opracowywali i wypełnili formularz dotyczący warunków pomiaru. Druga część to benchmark porównawczy, specjalne zadanie, które polegało na analizie zdjęć mikroskopowych płytek CR-39 detektorów radonu według dostarczonej instrukcji.
Efekt
Wyniki zostały także naniesione na mapę Polski, uzyskując w ten sposób mapę stężenia radonu w powietrzu na bazie ok. 200 punktów pomiarowych.
Co warto przenieść
Wszystkie publikowane materiały są ogólnodostępne i mogą być wykorzystywane na lekcjach fizyki czy zajęciach pozalekcyjnych.
Źródła
- Forum Atomowe – Szkolna Radonowa Mapa Polski
- Artykuł w Biuletynie „Bezpieczeństwo Jądrowe i Ochrona Radiologiczna” (nr 3/2021)
Dane zweryfikowane: 17.11.2026
Powiązane projekty: AHS Radon Hunt
- Lata
- rok szkolny 2020/2021
- Status
- Zakończony
- Miejsce
- Polska
- Dziedzina
- radon i ochrona radiologiczna
- Uczestnicy
- koła naukowe przedmiotów ścisłych (fizyka, chemia) szkół średnich; 49 szkół