Przejdź do treści
Nauka Obywatelska
Zaloguj

ochrona radiologiczna, fizyka jądrowa · 2024–2027 · W realizacji

CITISTRA – Pomiary obywatelskie jako uzupełniająca strategia monitorowania promieniowania jonizującego w zagrożeniach spowodowanych konfliktami zbrojnymi lub klęskami żywiołowymi

CITISTRA

Poziom udziału (Haklay)

1 – Crowdsourcing
  1. 1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.

  2. 2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.

  3. 3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.

  4. 4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.

Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025

Dlaczego ten poziom? Przeszkoleni uczestnicy wykonują pomiary detektorami według protokołu i przesyłają dane.

Opis

Projekt powstał w odpowiedzi na sytuację geopolityczną w Europie. Sprawdza, czy pomiary wykonywane przez obywateli mogą uzupełniać państwowy monitoring promieniowania jonizującego w razie konfliktu zbrojnego lub klęski żywiołowej. W Polsce powstaje sieć mobilnych detektorów promieniowania gamma CzechRad. Projekt opracowuje też zasady kontroli jakości danych, szkolenia i wsparcia dla uczestników. Nawiązuje do inicjatywy obywatelskiej Safecast, powstałej w Japonii po awarii elektrowni Fukushima Dai-ichi.

Rola obywateli

Przeszkoleni uczestnicy otrzymują detektory i wykonują co najmniej jeden pomiar miesięcznie, trwający minimum 15 minut. Dane przesyłają do IFJ PAN, skąd trafiają do organizacji Safecast i są udostępniane publicznie na mapie.

promieniowanie jonizująceochrona radiologicznabezpieczeństwopomiarySafecast

Kierownictwo w Polsce

dr hab. inż. Renata Kierepko

Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego Polskiej Akademii Nauk

kierowniczka projektu

Tytuł oryginalny
Citizen measurements as complementary radiation monitoring strategy in threats due to armed conflict or natural disasters
Akronim
CITISTRA
Lata
2024–2027
Status
W realizacji
Dziedzina
ochrona radiologiczna, fizyka jądrowa
Finansowanie
Europejskie Partnerstwo PIANOFORTE (Euratom)
Zasięg
międzynarodowy (Czechy, Słowacja, Polska)
Lokalizacja
Kraków (małopolskie)
← Wróć do katalogu