mykologia, ochrona przyrody, bioróżnorodność · 2024–2027 · W realizacji
FunDive: Monitorowanie i mapowanie różnorodności grzybów na potrzeby ochrony przyrody
FunDive
Poziom udziału (Haklay)
1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.
2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.
3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.
4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.
Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025
Opis
Grzyby to jedna z najliczniejszych grup organizmów i mają kluczowe znaczenie dla ekosystemów, a mimo to są słabo reprezentowane w bazach danych o bioróżnorodności i pomijane w monitoringu przyrody. Projekt łączy digitalizację zbiorów zielnikowych, sekwencjonowanie DNA grzybów z próbek środowiskowych (gleba, drewno, powietrze) oraz naukę obywatelską. Ma pomóc w uwzględnieniu grzybów w ochronie przyrody w Europie.
Rola obywateli
Projekt organizuje międzynarodowe kampanie wielkoskalowej inwentaryzacji owocników grzybów. W ich trakcie działają mobilne laboratoria molekularne, w których sekwencje DNA zebranych okazów mogą uzyskać także amatorzy. Dzięki zaangażowaniu grzybiarzy zidentyfikowano trzy nowe dla nauki gatunki gwiazdoszy (ich formalny opis jest w przygotowaniu). W 2026 r. dr hab. Julia Pawłowska otrzymała Nagrodę Specjalną w plebiscycie Przewroty Centrum Nauki Kopernik.
Źródła
- NCN – opis projektu (PDF, PL)
- Nauka w Polsce – dzięki grzybiarzom odkryto trzy nowe gatunki grzybów
- Wydział Biologii UW – Nagroda Specjalna Przewroty 2026
- Centrum Nauki Experyment (Gdynia) – Pomóż w badaniu różnorodności grzybów
Dane zweryfikowane: 17.11.2026
Kierownictwo w Polsce
dr hab. Julia Pawłowska
Instytut Biologii Ewolucyjnej, Wydział Biologii, Uniwersytet Warszawski
kierowniczka polskiej części projektu oraz pakietu zadań dotyczącego nauki obywatelskiej
- Tytuł oryginalny
- FunDive: Monitoring and mapping fungal diversity for conservation purposes
- Akronim
- FunDive
- Lata
- 2024–2027
- Status
- W realizacji
- Dziedzina
- mykologia, ochrona przyrody, bioróżnorodność
- Finansowanie
- partnerstwo Biodiversa+ (konkurs BiodivMon); w Polsce Narodowe Centrum Nauki
- Zasięg
- międzynarodowy
- Lokalizacja
- Warszawa (mazowieckie)