parazytologia, epidemiologia, mikrobiologia · 2021–2026 · W realizacji
Wpływ mikrobiomu kleszczy i koinfekcji na występowanie Borrelia u kleszczy Ixodes ricinus oraz na sukces transmisji krętków na drodze kleszcz–człowiek
Poziom udziału (Haklay)
1 – Crowdsourcing: uczestnicy dostarczają danych lub zasobów według instrukcji – np. noszą czujnik, uruchamiają aplikację, wysyłają próbkę – przy niewielkim udziale w interpretacji.
2 – Rozproszona inteligencja: uczestnicy po przeszkoleniu zbierają dane i wykonują proste zadania interpretacyjne w z góry określonej strukturze – rozpoznają gatunki, klasyfikują, liczą, transkrybują.
3 – Nauka partycypacyjna: uczestnicy mają wpływ na problem badawczy, cel lub metodę i zbierają dane; naukowcy wspierają projekt metodycznie.
4 – Radykalna nauka obywatelska: uczestnicy biorą udział w całym procesie – od zdefiniowania problemu, przez zbieranie i analizę danych, po wykorzystanie wyników; projekt może być zainicjowany przez samych obywateli.
Źródło: Haklay 2013; Aksamit 2025
Opis
Borelioza z Lyme jest najczęściej diagnozowaną chorobą odkleszczową w Europie. Projekt bada, jak mikrobiom kleszczy, współzakażenia innymi patogenami (Anaplasma, Babesia, Rickettsia, Neoehrlichia) i konkurencja między gatunkami wpływają na występowanie krętków Borrelia u kleszcza pospolitego oraz na przenoszenie ich na człowieka. Wyniki pozwoliły m.in. oszacować realne ryzyko zachorowania na boreliozę po ukłuciu kleszcza w Polsce.
Rola obywateli
Osoby ukłute przez kleszcza na terenie Polski przesyłały usuniętego pajęczaka do zespołu badawczego, najpóźniej 5 dni po usunięciu go ze skóry. W projekcie mogły wziąć udział zdrowe osoby pełnoletnie, a dzieci za zgodą opiekuna. Uczestnicy wypełniali też kwestionariusz medyczny po 8 tygodniach od ukłucia. W pierwszym roku zebrano prawie 900 kleszczy.
Źródła
- NCN – opis projektu (PDF, PL)
- Pracownia patogenów UW – lista projektów
- National Geographic Polska – realne ryzyko boreliozy w Polsce
Dane zweryfikowane: 17.11.2026
Kierownictwo w Polsce
dr hab. Renata Welc-Falęciak
Wydział Biologii, Uniwersytet Warszawski
kierowniczka projektu
- Lata
- 2021–2026
- Status
- W realizacji
- Dziedzina
- parazytologia, epidemiologia, mikrobiologia
- Finansowanie
- Narodowe Centrum Nauki, OPUS 19 (nr 2020/37/B/NZ6/01587)
- Zasięg
- krajowy
- Lokalizacja
- Warszawa (mazowieckie)