Dla samorządów 5. Inspiracje z Europy 1. Start – Nauka obywatelska w gminie 2. Rola Twojej gminy 3. Strategia w 10 krokach 4. Od pomysłu do decyzji (mapa projektu) 5. Inspiracje z Europy 6. Polska: punkty zaczepienia 7. Co działa, co przeszkadza 8. Przewodniki i narzędzia 9. Literatura 10. Zgłoś przykład z Twojej gminy Dla samorządów 1. Start – Nauka obywatelska w gminie 2. Rola Twojej gminy 3. Strategia w 10 krokach 4. Od pomysłu do decyzji (mapa projektu) 5. Inspiracje z Europy 6. Polska: punkty zaczepienia 7. Co działa, co przeszkadza 8. Przewodniki i narzędzia 9. Literatura 10. Zgłoś przykład z Twojej gminy Inspiracje z Europy Najlepiej udokumentowane przykłady dotyczą powietrza, ruchu drogowego, wody i zdrowia. Największą inspiracją systemową jest Barcelona, która od 2012 r. utrzymuje miejskie biuro nauki obywatelskiej.
Temat Wszystkie różne tematy hałas nocny jakość powietrza (NO₂) natężenie ruchu (liczniki Telraam) deszcz, zarządzanie wodą jakość wody w potoku zdrowie w dzielnicy starzenie się powietrze, hałas zdrowie zdrowie, środowisko, życie lokalne zdrowie środowiskowe
Rola samorządu Wszystkie Regulator Słuchacz Inicjator Koordynator Partner Broker Promotor Użytkownik danych Instytucja trwała
Kraj Wszystkie Hiszpania Belgia kilka krajów Holandia Wielka Brytania Dania Niemcy
Wyniki: 12
Barcelona · od 2012 · Hiszpania
różne tematy Instytucja trwała Broker Promotor
Efekt: Ponad 30 projektów, ok. 20 aktywnych; program dla szkół (8 edycji, 129 placówek, ponad 3800 uczniów) i dla dzielnic (ponad 14 tys. uczestników); coroczna wspólnota praktyk.
Co warto przenieść: Stała jednostka w urzędzie; działania przez szkoły i dzielnice.
Źródła: Ajuntament de Barcelona
Barcelona · 2016–2017 · Hiszpania
hałas nocny Słuchacz
Efekt: Mieszkańcy z czujnikami na balkonach zmierzyli hałas i przedstawili dane radzie miasta; media opisywały zmianę zarządzania placem.
Co warto przenieść: Gotowość urzędu do wysłuchania danych zebranych oddolnie.
Źródła: Making Sense ; Maccani i in. 2020 (JRC)
Antwerpia 2016, Flandria 2018 · Belgia
jakość powietrza (NO₂) Partner Użytkownik danych
Efekt: 2000 punktów pomiarowych w Antwerpii i 20 000 we Flandrii; dane przywołane w Planie Polityki Powietrza Flandrii 2030.
Co warto przenieść: Partner naukowy dbający o jakość danych; partnerstwo z mediami.
Źródła: Van Brussel, Huyse 2019 ; Bonhoure i in. 2026
Leuven, Madryt, Barcelona, Dublin, Cardiff, Lublana · Horyzont 2020 · kilka krajów
natężenie ruchu (liczniki Telraam) Partner Użytkownik danych
Efekt: Zmiany w terenie, m.in. progi zwalniające i niższe limity prędkości; w Lublanie projekt profilu ulicy i argument za infrastrukturą rowerową.
Co warto przenieść: Gotowe, tanie narzędzia pomiarowe; współprojektowanie z mieszkańcami.
Źródła: CORDIS ; EU Urban Mobility Observatory ; Sardo i in. (JCOM)
Roeselare · 2020–2022 · Belgia
deszcz, zarządzanie wodą Inicjator
Efekt: Gęsta sieć deszczomierzy drukowanych w szkołach na drukarkach 3D; 290 tys. euro z flamandzkiego programu „Slim in de Stad”.
Co warto przenieść: Działania przez szkoły.
Źródła: Roadmapa Scivil
Genk · od 2020 · Belgia
jakość wody w potoku Partner
Efekt: Partnerstwo uczelni artystycznej, instytutów, miasta i agencji środowiska; regionalny grant na naukę obywatelską.
Co warto przenieść: Szerokie partnerstwo lokalne.
Źródła: Roadmapa Scivil
Amsterdam · 2014–2015 · Holandia
zdrowie w dzielnicy Inicjator
Rola samorządu: Inicjator (zleceniodawca: dzielnica Nieuw-West)
Efekt: 22 przeszkolonych „ambasadorów zdrowia” przeprowadziło 221 wywiadów z sąsiadami.
Co warto przenieść: Ambasadorzy z lokalnej społeczności docierają do osób, których zwykłe badania nie obejmują.
Źródła: Roadmapa Scivil
Manchester · 2014–2015 · Wielka Brytania
starzenie się Partner
Efekt: 18 seniorów jako współbadacze przeprowadziło 68 wywiadów; wyniki wykorzystano przy przebudowie parku i transportu publicznego.
Co warto przenieść: Seniorzy jako współbadacze.
Źródła: Roadmapa Scivil
Holandia · od 2016 · Holandia
powietrze, hałas Inicjator Użytkownik danych
Rola samorządu: Inicjator, Użytkownik danych (gminy); infrastruktura krajowa: RIVM
Efekt: Ok. 4000 czujników, 5 mld pomiarów powietrza i 2 mld pomiarów hałasu na wspólnym portalu; coraz więcej gmin uruchamia własne projekty.
Co warto przenieść: Krajowa infrastruktura danych, z której mogą korzystać gminy.
Źródła: RIVM ; RIVM 2025
Dania · od 2017 · Dania
zdrowie Partner
Rola samorządu: Partner (region jako współorganizator)
Efekt: Partnerstwo regionu, uniwersytetu i telewizji regionalnej; mieszkańcy głosują, które projekty badawcze dostaną finansowanie.
Co warto przenieść: Partnerstwo z mediami regionalnymi; mieszkańcy współdecydują o tematach badań.
Źródła: SDU ; Kaarsted, Overgaard 2018
Niemcy · konkurs trzyletni · Niemcy
zdrowie, środowisko, życie lokalne Partner Promotor
Efekt: Sześciu laureatów; konkurs jako narzędzie pobudzania projektów miejskich, oparty na współpracy nauki, organizacji społecznych i gmin.
Co warto przenieść: Krajowy konkurs dla miast.
Źródła: Gemeinsam. Lokal. Forschen. (2024)
Barcelona, Kowno, Lublana, Amsterdam, Lukka · Horyzont 2020 · kilka krajów
zdrowie środowiskowe Partner
Efekt: Mieszkańcy sami formułują pytania o wpływ środowiska miejskiego na zdrowie.
Co warto przenieść: Pytania badawcze od mieszkańców.
Źródła: CORDIS
Wzory warte przeniesienia do Polski stała jednostka w urzędzie (Barcelona), krajowa infrastruktura danych dla gmin (Samen Meten), konkurs dla miast (Niemcy), działania przez szkoły i biblioteki (Barcelona, Roeselare),partnerstwo z mediami regionalnymi (Dania, Flandria). ← Poprzednia 4. Od pomysłu do decyzji (mapa projektu) Następna → 6. Polska: punkty zaczepienia Opracowanie na podstawie przeglądu literatury „Nauka obywatelska a samorządy”, listopad 2026. Literatura