Literatura
Pozycje: 20
Bonhoure I., Guba B., Peer C., Labastida I., Perelló J. (2026). Citizen science contributions to sustainable urban transformation, urban sustainability and urban planning: A systematic literature review. Cities 174, 107056
przegląd systematycznyENCo wnosi dla samorządów: 398 publikacji; trzy role mieszkańca: ekspert z doświadczenia, tani zbieracz danych, bierny dostawca danych smart city; luka: słaba integracja z sektorem publicznym.
Opportunities for citizen science within the Global Urban Monitoring Framework (2025). npj Urban Sustainability
przegląd systematycznyENCo wnosi dla samorządów: Dane obywatelskie już zasilają lub mogą zasilać 52 z 77 wskaźników ramy monitoringu miast ONZ (ok. 68%).
Borghys K., Vandercruysse L., Veeckman C., Temmerman L., Heyman R. (2024). Localizing the SDGs in smart and sustainable cities. Front. Environ. Sci. 12
studium przypadkuENCo wnosi dla samorządów: Jak dane obywatelskie mogą służyć lokalnemu monitoringowi celów zrównoważonego rozwoju (Region Stołeczny Brukseli).
Fritz S., See L., Grey F. (2022). The grand challenges facing environmental citizen science. Front. Environ. Sci. 10
artykuł przeglądowyENCo wnosi dla samorządów: „Wielkie wyzwania”, w tym wykorzystanie danych przez rządy, samorządy i urzędy statystyczne.
Proden E., Fraisl D., See L. (2023). Citizen Science: What is in it for the Official Statistics Community? CSTP 8(1)
badanie ankietowe i przypadkiENCo wnosi dla samorządów: Jak statystyka publiczna może przyjmować dane obywatelskie.
Sardo A.M. i in. Measuring the impacts of participatory citizen science: lessons from the WeCount project. JCOM
ewaluacja projektuENCo wnosi dla samorządów: Mierzenie wpływu projektu mobilności w 5 miastach; znaczenie współprojektowania.
Schade S. i in. (2017). Using new data sources for policymaking. JRC, EUR 28940 EN
raport politycznyENCo wnosi dla samorządów: Sześć faz wykorzystania nauki obywatelskiej w polityce: od zbierania danych po monitoring skutków polityk.
De Rijck K., Schade S., Rubio J.-M., Van Meerloo M. (2020). Best Practices in Citizen Science for Environmental Monitoring, SWD(2020) 149
dokument roboczy KEENCo wnosi dla samorządów: Dobre praktyki w monitoringu środowiska; 9 rekomendacji i 18 działań, w tym dla władz publicznych.
Maccani G., Goossensen M., Righi V., Creus J., Balestrini M. (2020). Scaling up Citizen Science. JRC
raport politycznyENCo wnosi dla samorządów: Czynniki skalowania projektów; studium Making Sense Barcelona.
OECD (2025). Embedding Citizen Science into Research Policy. STI Policy Paper 175
raport politycznyENCo wnosi dla samorządów: Rama polityki i opcje dla władz: infrastruktura danych, budowanie kompetencji, długoterminowe finansowanie.
Kozłowska A. i in. (2025). Empowering Urban Transformation: The Role of Citizen Observatories. REAL CORP 2025
artykuł konferencyjnyENCo wnosi dla samorządów: Pięć obserwatoriów obywatelskich GREENGAGE jako narzędzie zarządzania miastem.
Mačiulienė M., Butkevičienė E., Vaidelytė E., Balázs B. (2021). Co-creating Social Change through Citizen Science. Filosofija. Sociologija
przegląd systematycznyENCo wnosi dla samorządów: Nauka obywatelska jako współtworzenie zmiany społecznej w społecznościach lokalnych.
Kaarsted T., Overgaard A.K. (2018). A New Trend in Media and Library Collaboration within Citizen Science? The Case of ‚A Healthier Funen'. LIBER Quarterly 28
studium przypadkuENCo wnosi dla samorządów: Partnerstwo regionu, uniwersytetu, bibliotek i mediów.
Van Brussel S., Huyse H. (2019). Citizen science on speed? (CurieuzeNeuzen Antwerpen). J. Environ. Plan. Manag. 62(3)
studium przypadkuENCo wnosi dla samorządów: Masowy pomiar NO₂ z udziałem mieszkańców i jego wpływ.
RIVM (2024). Data, dialoog en infrastructuur: de opbrengst van acht jaar Samen Meten. Rapport 2024-0186
raportNLCo wnosi dla samorządów: Osiem lat krajowej infrastruktury pomiarów obywatelskich.
Sobieraj I. (2024). Od zaangażowania do wiedzy i umiejętności. Edukacja 3(170)
artykułPLCo wnosi dla samorządów: Nieformalne uczenie się dorosłych w projektach; typologia projektów lokalnych, regionalnych i krajowych.
Sobieraj I. (2023). Nauka obywatelska – ewaluacja. Polskie Towarzystwo Ewaluacyjne
artykułPLCo wnosi dla samorządów: Ewaluacja projektów nauki obywatelskiej.
Bergier T., Kronenberg J. (red.) (2018). Międzysektorowa współpraca na rzecz zieleni w mieście
monografiaPLCo wnosi dla samorządów: Włączanie mieszkańców i narzędzia online w zarządzaniu zielenią.
Hecker S. i in. (red.) (2018). Citizen Science: Innovation in Open Science, Society and Policy. UCL Press
monografia (open access)ENCo wnosi dla samorządów: Podstawy, w tym 10 zasad ECSA i rozdziały o polityce.
Vohland K. i in. (red.) (2021). The Science of Citizen Science. Springer
monografia (open access)ENCo wnosi dla samorządów: Definicje, nauka obywatelska a polityka publiczna.
Opracowanie na podstawie przeglądu literatury „Nauka obywatelska a samorządy”, listopad 2026. Literatura