Przejdź do treści
Nauka Obywatelska
Zaloguj

Przewodniki i narzędzia

Rekomendacje dla nauki obywatelskiej

PL

Uniwersytet Warszawski; oprac. Z. Sendor, A. Książczak-Gronowska, L. Nalewajska, K. Minch, Z. Wiorogórska

Polski dokument z rozdziałem rekomendacji dla organów administracji publicznej – także na poziomie lokalnym i regionalnym.

Wytyczne dotyczące wspierania i prowadzenia projektów nauki obywatelskiej na uczelniach, w czterech częściach: dla naukowców, dla uczelni i instytucji badawczych (w tym bibliotek), dla organizacji finansujących badania oraz dla organów administracji publicznej. Za kluczowe autorzy uznają długofalowe inwestycje w zarządzanie społecznością uczestników, pełną przejrzystość metod oraz odpowiednie uznanie wkładu obywateli, najczęściej przez współautorstwo. Dokument może służyć jako lista kontrolna; autorzy podkreślają, że zalecenia trzeba dostosować do specyfiki każdej instytucji.

European Citizen Science Association (ECSA) (2015)

PL

Dziesięć zasad dobrej praktyki nauki obywatelskiej, m.in.: projekty przynoszą rzeczywiste wyniki naukowe, uczestnicy mogą brać udział w wielu etapach badania i otrzymują informację zwrotną, dane są otwarte, a wkład uczestników jest uznawany w publikacjach.

Citizen Science Roadmap for Local Government

EN

Scivil / imec-SMIT / IDEA Consult, 2021

10 kroków polityki gminnej, 22 kroki projektu, 7 ról samorządu; na podstawie wywiadów z miastami Flandrii. Najbliższy wzorzec dla polskich gmin.

Guidelines on Behaviour & Policy Change

EN

CitiMeasure (Eurocities), 2023

Jak przekładać projekty na zmianę polityk i zachowań; rekomendacje dla miast; drugi zestaw dotyczy inkluzji cyfrowej.

GREENGAGE White Book for Public Administration

EN

konsorcjum GREENGAGE (Horyzont Europa)

Jak administracja może założyć i prowadzić obserwatorium obywatelskie; wnioski z 5 miast pilotażowych.

CitiObs – Cookbook i toolkity

EN

CitiObs, 2023–2026

„Leave No One Behind”, wielopoziomowe zarządzanie, tanie czujniki, standard danych STAplus; sieć 85 miast.

Gemeinsam. Lokal. Forschen.

DE

Museum für Naturkunde Berlin, Wissenschaft im Dialog, 2024

Wnioski z trzyletniego konkursu „Auf die Plätze! Citizen Science in deiner Stadt”: współpraca nauki, organizacji społecznych i gmin.

Participatieve monitoring. Een praktische handreiking

NL

Deltares, Radboud, WUR (program Lumbricus), 2021

Monitoring partycypacyjny dla zarządców wody i władz lokalnych; kwestionariusze i formaty warsztatów.

WeObserve Roadmap

EN

WeObserve (Horyzont 2020)

Kierunki rozwoju obserwatoriów obywatelskich, scenariusze finansowania.

Citizen Science Programs at Environmental Agencies: Best Practices

EN

Environmental Law Institute dla US EPA, 2020

8 dobrych praktyk na podstawie 15 przypadków agencji stanowych i lokalnych.

Rekomendacje dla szefów agencji ochrony środowiska

EN

EPA Network, 2022

Wdrażanie SWD(2020) 149 w instytucjach publicznych.

Empowering Local and Regional Authorities through Citizen Science

EN

Dhrami, Prodromidou, WBC-RRI.NET, 2024

Rama dla władz lokalnych i regionalnych; cztery warunki: szkolenia urzędników, integracja z politykami, platforma współpracy, dedykowane finansowanie.

Nauka obywatelska jako narzędzie budowania partnerstw i rozwoju gmin i miast w Polsce

PL

Andrzejewski S., Analiza CELowa 15/2023, FRDL

Rekomendacje: otwierać instytucje gminne na partnerstwa, tworzyć lokalne strategie naukowe na wzór Barcelony, budować na istniejących inicjatywach (mapy drzew, bioblitzy); nie zastępować wolontariuszami płatnej pracy.

Nauka obywatelska w kontekście działalności samorządów i zaangażowania obywatelskiego

PL

Pietrzak E.B., Analiza CELowa 3/2025, FRDL

Przegląd pojęć i korzyści dla JST, oparty m.in. na Roadmapie Scivil; cztery warunki wdrożenia.

Platforma EU-Citizen.Science

EN

konsorcjum UE

Baza projektów, narzędzi i organizacji; można filtrować po kraju.

Sieci, z którymi warto się kontaktować

  • Eurocities (CitiMeasure, CitiObs)
  • ECSA
  • Scivil
  • Biuro Nauki Obywatelskiej Barcelony
  • Living Knowledge (sklepy naukowe)

Opracowanie na podstawie przeglądu literatury „Nauka obywatelska a samorządy”, listopad 2026. Literatura